آیا تاحالا شده موقع گوش دادن یک آهنگ با دست روی میز یا پای خود بزنید؟ همین حرکت ساده یکی از بهترین روش هایی هست که میتونید بوسیله اون ریتم یک قطعه موسیقی رو حدس بزنید. روشی که شاید پیچیده بنظر نرسه اما بشدت کاربردی هست و خیلی از مواقع به کمک ما میاد. یادگیری تشخیص ریتم با دست زدن یا پا کوبیدن، برای همه نوازندگان سازهایی مثل پیانو، سازدهنی و گیتار یا حتی خوانندگان بسیار مفید هست. چون باعث میشه قبل از شروع نواختن، ساختار زمانی آهنگ رو بهتر درک کنیم.
ریتم آهنگ چیست و چرا باید اون را پیدا کنیم؟
به زبان ساده اگه بخوایم توضیح بدیم ریتم در موسیقی به نحوه قرار گرفتن صداها و همچنین سکوت ها گفته میشه. وقتی میگیم یک آهنگ ریتم مشخصی داره، منظورمون این هست که الگوی منظمی از ضرب ها در اون آهنگ برقرار هست و موسیقی روی این الگو حرکت میکنه. اگه بتونید ضرب اصلی آهنگ رو پیدا کنید، اجرای یک قطعه برای شما بسیار راحت تر خواهد شد. بسیاری از هنرجویان، هنگام نوازندگی به این دلیل که نت ها رو درست اجرا میکنن اما درک دقیقی از اجرای صحیح ریتم ندارن، زمان بندی اون ها با ضرب آهنگ قطعه هماهنگ نیست.
چگونه ضرب اصلی آهنگ رو با دست زدن پیدا کنیم؟
برای شروع یک آهنگ ساده انتخاب میکنیم و بدون توجه به ملودی اون یا حتی کلماتی که در اون استفاده میکنیم، فقط به ضرب های منظم اون گوش میکنیم. معمولا ضرب اصلی در بسیاری از آهنگ ها مانند یک طپش منظم در پس زمینه احساس میشن.
مرحله اول: چند بار فقط گوش کنید
خیلی مهمه که در مرحله اول سعی نکنید بلافاصله دست بزنید. آهنگ رو چندین بار گوش کنید و به قسمت هایی توجه کنید که موسیقی روی اون ها حس تاکید بیشتری دارن. معمولا ضرب اصلی در موسیقی های مختلف همانند تپش منظم در پس زمینه احساس میشن.
مرحله دوم: همراه آهنگ دست بزنید
حالا شروع به صرب گرفتن کنید و بهمراه اون دست زدن رو آغاز کنید. به مثال زیر توجه کنید :
مثلا :
یک، دو، سه، چهار
یک، دو، سه، چهار
اگه در این مرحله دست زدن شما با موسیقی هماهنگ و سینک باشه، احساس میکنید ضرب های شما و آهنگ دائما در یک مسیر در حال حرکت هستن. اما اگه بعد از چند ثانیه احساس کردید دست زدنتان از موسیقی جلو افتاده یا عقب مونده، احتمالا هنوز ضرب اصلی رو به درستی پیدا نکردید.
از کجا بفهمیم ضربی که پیدا کردهایم درست است؟
یکی از بهترین روشها این است که چند ثانیه دست زدن را ادامه دهید.
اگر ضرب درست باشد، لازم نیست دائماً سرعت دست خود را تغییر دهید. دست شما باید تقریباً به شکل طبیعی همراه موسیقی حرکت کند.
یک آزمایش ساده انجام دهید:
آهنگ را پخش کنید، ۱۰ تا ۱۵ ثانیه دست بزنید و سپس صدا را قطع کنید. بدون موسیقی به دست زدن ادامه دهید. اگر وقتی دوباره آهنگ را پخش میکنید، ضرب شما تقریباً با آن هماهنگ باقی مانده است، احتمال زیادی دارد که ضرب اصلی آهنگ را پیدا کرده باشید.
تفاوت ضرب اصلی و ریتم ملودی چیست؟
یکی از اشتباهات رایج این است که هنرجو به جای ضرب اصلی، ریتم خواننده یا ملودی ساز را با دست میزند.
برای مثال ممکن است خواننده چند کلمه را پشت سر هم و با سرعتهای مختلف اجرا کند. اگر دست زدن شما دقیقاً کلمات خواننده را دنبال کند، احتمالاً دارید ریتم ملودی را تقلید میکنید، نه ضرب اصلی آهنگ را.
برای پیدا کردن ضرب، سعی کنید صدای خواننده را موقتاً نادیده بگیرید و به تپش منظم موسیقی توجه کنید.
چگونه میزان آهنگ را با دست زدن تشخیص دهیم؟
بعد از اینکه ضرب اصلی را پیدا کردید، میتوانید یک قدم جلوتر بروید و سعی کنید تعداد ضربهای هر چرخه را بشمارید.
در بسیاری از آهنگهای رایج، شمارش به شکل زیر انجام میشود:
۱ - ۲ - ۳ - ۴ | ۱ - ۲ - ۳ - ۴
اگر احساس کردید ضرب چهارم دوباره شما را به ضرب اول برمیگرداند، احتمال دارد با یک میزان چهارضربی مواجه باشید.
البته همه آهنگها چهار ضربی نیستند. بعضی قطعات دارای میزانهای سهضربی، ششضربی یا میزانهای لنگ هستند. بنابراین نباید همیشه به دنبال الگوی چهار ضربی باشید.
یک تمرین ساده برای پیدا کردن ریتم آهنگ
برای تقویت حس ریتم روزانه فقط پنج دقیقه تمرین کنید.
یک آهنگ انتخاب کنید و مراحل زیر را انجام دهید:
- ۳۰ ثانیه فقط گوش کنید.
- ضربی را که احساس میکنید منظمتر است پیدا کنید.
- همراه آن دست بزنید.
- با صدای بلند «۱، ۲، ۳، ۴» بشمارید.
- سعی کنید بدون تغییر سرعت ادامه دهید.
- آهنگ را متوقف کنید و همچنان ضرب بگیرید.
- دوباره آهنگ را پخش کنید و میزان هماهنگی خود را بررسی کنید.
بعد از چند روز متوجه میشوید که پیدا کردن ضرب آهنگ برایتان سریعتر و طبیعیتر شده است.
چرا تمرین ریتم برای نوازندگان سازدهنی و گیتار مهم است؟
ممکن است یک نوازنده نتهای کاملاً درستی اجرا کند، اما اگر آنها را در زمان مناسب ننوازد، اجرای او حرفهای به نظر نمیرسد.
در سازهایی مثل سازدهنی و گیتار، هماهنگی با ضرب اهمیت زیادی دارد. نوازنده باید بتواند ورود نت، طول نت، سکوت و تغییر جملههای موسیقی را در زمان مناسب اجرا کند.
به همین دلیل، تمرین پیدا کردن ریتم آهنگ با دست زدن میتواند یکی از تمرینهای ساده اما بسیار مؤثر برای هنرجویان باشد.
آیا برای پیدا کردن ریتم همیشه به مترونوم نیاز داریم؟
مترونوم ابزار بسیار خوبی برای تقویت زمانبندی است، اما بهتر است قبل از استفاده دائمی از آن، گوش خود را برای پیدا کردن ضرب تربیت کنیم.
اگر همیشه منتظر صدای مترونوم باشید، ممکن است گوش شما کمتر برای تشخیص ضرب طبیعی موسیقی تمرین کند.
روش بهتر این است که ابتدا خودتان ضرب را با دست پیدا کنید و سپس مترونوم را روشن کنید و ببینید حدس شما چقدر دقیق بوده است.
جمعبندی؛ ریتم را با گوش خود پیدا کنید
پیدا کردن ریتم آهنگ با دست زدن یکی از سادهترین تمرینهایی است که تقریباً هر کسی میتواند انجام دهد. برای شروع، کافی است آهنگ را با دقت گوش کنید، ضربهای منظم آن را پیدا کنید و با دست زدن همراه آن پیش بروید.
با تمرین مداوم، گوش شما بهتدریج نسبت به ضرب، سرعت و الگوهای ریتمیک حساستر میشود. این مهارت بعدها هنگام نواختن ساز، خواندن، استفاده از مترونوم و حتی یادگیری آهنگهای جدید کمک زیادی به شما خواهد کرد.
پس دفعه بعد که آهنگی شنیدید، به جای اینکه فقط آن را گوش کنید، دست بزنید و ضربش را پیدا کنید! شاید همین تمرین ساده یکی از مهمترین قدمهای شما برای تقویت حس ریتم موسیقی باشد.