در تصوری که ما از تمرین موسیقی داریم همیشه یک ساز باید پای ثابت اون باشه. اما باید بگم بین همه ی مهارت های ریز و درشتی که در مسیر یادگیری موسیقی فرا میگیریم، خوشبختانه ریتم خوانی رو میشه با حداقل امکانات و در هر مکانی تمرین کرد. بریم با هم 7 تا تمرین مفید برای تقویت ریتم رو بررسی کنیم.
1. استفاده از دست و پا (Body Percussion)
در آموزش های اولیه ی ریتم و برای هماهنگی کامل بدن با ضرب و کشش نت هایی که داریم اجرا میکنیم، دست ها و پا ها نقش بسیار مهمی بازی میکنند. خوشبختانه وقتی در حال درک و اجرای ریتم با قطعه ی خاص یا تمرین های مشخصی هستیم، به این دلیل که این دو عضو کاملا آزاد هستن میتونیم بیشترین بهره رو از اون ها ببریم.
مترونوم رو روشن کنید و اون رو روی میزان نمای 4/4 و سرعت 60 تنظیم کنید. صبر کنید تا یک سیکل کامل از شمارش مترونوم (به عبارتی یک میزان) کاملا طی بشه و دوباره به سر خط برگرده. از همون ابتدای میزان جدید شروع به خوندن روی بیت های مترونوم کنید و این کار ها رو همزمان با اون انجام بدید.
پاشنه ی یک یا دو پای خود رو روی زمین قرار بدید و با هر ضربی که از مترونوم میشنوید، شروع به ضربه زدن با قسمت جلویی یا پنجه ی خود به زمین کنید. همزمان میتونید با این حرکت دست بزنید یا دو دست خود رو روی زانو ها ضربه بزنید. به عبارتی کل اعضای بدن با این شمارش باید هماهنگ شروع به حرکت کنه.
این حرکت ها باعث بهبود هماهنگی بین مغز و دست و پا ها میشه و به تدریج تقویت ریتم، شمارش و تمرین با مترونوم رو در روند یادگیری موسیقی خواهید دید.
2. استفاده از سیلاب های صوتی
اگه سلفژ کردن یه قطعه ی موسیقی به معنی ادای نت ها با فرکانس دقیقشون بوسیله ی حنجره باشه، ریتم خوانی کردن یعنی ادای ارزش زمانی نت ها بوسیله ی اصواتی که شامل یک صامت و مصوت میشن. به این معنی که در ریتم خوانی ما به صدایی که نت ها تولید میکنن نداریم و فقط کشش اون ها رو با این اصوات تولید میکنیم.
از هر لفظی که این ویژگی صامت و مصوت رو دارا باشه میتونیم استفاده کنیم. به طور مثال میتونیم از تاااا ، داااا یا لااااا استفاده کنیم. فقط کافیه بخش بی صدا رو در ابتدای کشش ادا کنیم و بخش مصوت رو در ادامه و تا اتمام کشش مورد نظر نت ادا کنیم. چند نمونه از این سیلاب ها رو روی کشش های مختلف از گرد تا دو لاچنگ میتونید در زیر ببینید.
- نت گرد : داااااااا
- نت سفید : داااا
- نت سیاه : داا
- نت چنگ : دادا
- نت دو لاچنگ : دی دا دا دا
این تمرین باید با ضرب گرفتن و یا دست زدن همراه باشه، به این ترتیب شاهد هماهنگی بیشتر مغز و زبان و همچنین دست و پا خواهید بود و به درک بهتر کشش نت ها روی ضرب یا مترونوم خیلی کمک خواهد کرد.
3. استفاده از دوره ریتم خوانی
ریتم خوانی تنها مهارتی هست که تمرین اون محدود به زمان یا مکان مشخصی نیست. فرض کنید رو صندلی های مترو نشستید و در حال حرکت به سمت محل کارتون هستید یا در ماشین شخصی تون در حال انتضار کشیدن هستید. همین زمان های مرده میتونن تبدیل به یک فرصت مناسب برای یادگیری ریتم بشن. چجوری اش رو الان توضیح میدم.
دوره های ریتم خوانی آنلاین کاملا مناسب فرا گرفتن این مهارت و استفاده ی حداکثری از این زمان های تلف شده هستن. این دوره ها از صفر صفر طراحی شدن و طرح درس اون ها به گونه ای هست که فرض بر این گرفته شده هنرجویی که قصد شروع اون ها رو داره، هیچ چیزی از ارزش زمانی نت ها، میزان نما های مختلف و همچنین کار با مترونوم نمیدونه.
پس آموزش از پایه ای ترین حالت ممکن شروع شده و از کشش نت های گرد و سفید و سیاه آغاز میشه و رفته رفته ارزش زمانی ها خرد تر میشن و سکوت ها و خطوط اتحاد کم کم سر و کله شون پیدا میشه. این آموزش ها شامل ویدیو های خیلی کوتاه 5 دقیقه ای بابت توضیح فیگور های ریتمیک و بلافاصله تمرین های 2 ال 3 دقیقه برای تثبیت مطالبی هست که فرا گرفتید.
با تهیه دوره آموزش ریتم خوانی میتونید این مهارت رو در زمان های هدر رفته ی خودتون به صورت اصولی فرا بگیرید.
4. تقلید ریتم های محیط
اگه به محیط اطرافتون خیلی خوب دقت کنید حرکت های پریودیک یا تکرار شونده زیاد میشنوید. کافیه روی یک صدای خاص که در حوالی شما شنیده میشه تمرکز کنید بعد میبینید به صورت متوالی و روی یک ریتم خاص در حال وقوع هست.
از صدای چه چه پرندگان بگیر تا قطرات باران که به یک سقف شیروانی برخورد میکنن. از صدای چک چک آب یک شیر خراب تا صدای کیبورد شخصی که در نزدیکی شما در حال تایپ هست. تمام این اصوات میتونن حالت تکرار شونده با یک ریتم مشخص یا کاملا نا منظم داشته باشن.
در هر دو حالت تقلید این صدا ها به تقویت گوش موسیقایی شما کمک میکنن. پس سعی کنید با پا یک ریتم ثابت بگیرید و با دهان شروع به خواندن این فیگور ها کنید. بعد از گذشت مدتی خواهید دید که تمام این ریتم ها برای گوش شما آشنا بنظر میان و حتی خودتون میتونید فیگور های جدید تولید کنید.
5. اجرا الگو های ریتمیک روی میز یا زانو
حتما از این نوع محتوا ویدیوهای وایرال شده زیادی دیدید. یک نفر چند ورق کاغذ در دو ردیف روی میز روبروی خود قرار داده و در هر دست خودش یک مداد قرار داده. روی کاغذ ها فیگور های ریتمیک مختلف از ساده به سخت نوشته شده.
به طور مثال روی کاغذ های سمت راست میز به ترتیب نت های سیاه، دو تا چنگ، 4 تا دو لاچنگ و تریوله نوشته شده و در کاغذ های سمت چپ به ترتیب نت های سیاه، دو تا چنگ، چنگ نقطه دار و دولاچنگ و چنگ و دو دولاچنگ نوشته شده. با شروع شدن ویدیو، صدای مترونوم آغاز میشه و اون شخص شروع به ضربه زدن مداد روی میز بر حسب الگو های ریتمیک هر ردیف از کاغذ ها میکنه.
به عبارتی در ابتدا ردیف کاغذ سمت راست رو از ساده ترین به دشوار ترین ریتم اجرا میکنه و بعد به سراغ کاغذ های سمت چپ میز میره. بعد از اون روی بیت های مترونوم شروع به اجرای این فیگور ها به صورت همزمان میکنه. قسمت سخت این چالش دقیقا همینجاست.
دو طرف نیمکره ی مغز در این حالت بسیار درگیر میشه چون مثل این میمونه کی قرار هست با دست راست دایره رسم کنید و با دست چپ شروع به کشیدن مثلث کنید.
6. ریتم خوانی با موسیقی محبوب
یادگیری موسیقی در صورتی که تمرکز تمرینات روی آهنگ هایی باشه که از قبل شناخت کافی نسبت به اون ها دارید یا جز پلی لیست همیشگیتون هست خیلی موثر تر خواهد بود. فرقی نمیکنه که قصد دارید نت های اون آهنگ رو با سازتون اجرا کنید یا قصد تمرین ریتم اون قطعه رو دارید.
در هر دو حالت بدلیل علاقه ای که به روند کلی اون آهنگ دارید خیلی بهتر ملودی و ریتمش رو درک میکنید. پس سعی کنید یکی از آهنگ های مورد علاقه تون رو پخش کنید و این بار تخصصی تر به اون گوش کنید. شنیدن حرفه ای یک آهنگ به این معنی هست که صرفا برای لذت یا به قصد آرامش اون قطعه کنار شما پخش نشه.
با پلی کردن آهنگ خیلی خوب به سر ضرب ها و صدای سازها (مخصوصا کوبه ای) دقت کنید. چون اطلاعات بسیار خوبی از ریتم اون قطعه در اختیار شنونده میذارن. شروع به ضرب گرفتن با آهنگ کنید و تمام سعی خودتون در جهت تشخیص میزان نما یا ریتم قطعه انجام بدید.
انجام این تمرین، مهارت ریتم خوانی و گوش موسیقایی شما رو به میزان قابل توجهی بالا میبره.
7. تمرین با اپلیکیشن های ریتم
معمولا این اپلیکیشن ها که دارای یک بخش پولی و همچنین رایگان هستند، با طراحی آموزش ها به صورت بازی، سعی در آموزش دادن ریتم به تمام اقشار و همچنین همه ی سنین میکنن. این برنامه ها که به راحتی میتونین اون ها رو از پلتفرم های پلی استور و همچنین اپ استور دانلود کنید.
بهترین این برنامه ها Tempo ، Sound Brenner و Metronome Beats هستند که با نصب اون ها و انجام تمرینات مرتبط به صورت گام به گام میتونید به تقویت مهارت ریتم خود کمک کنید.