ویولن یه ساز احساسی، زیبا و پرطرفدار هست که میشه با اون تمام سبک های موسیقی از کلاسیک تا جز و پاپ و حتی موسیقی سنتی ایرانی رو به بهترین شکل ممکن اجرا کرد. اما یه مشکل کوچیک این وسط وجود داره و اونم اینه که ویولن جز ساز های چالشی به حساب میاد و از دور آموزش اون ترسناک به نظر میرسه. تو این مقاله میخوایم 10 قدم عملی برای یادگیری سریع این ساز رو بررسی کنیم که با انجام اون ها مسیر آموزش این ساز برای شما تبدیل به تجربه شیرینی خواهد شد.
1. انتخاب ویولن مناسب برای شروع
ویولن بر خلاف بقیه ساز ها که ممکنه تک سایز باشن، در ابعاد و اندازه های مختلف بر حسب سن و شرایط فیزیکی نوازنده دسته بندی میشه. اولین قدم برای شروع آموزش ویولن، انتخاب سازی هست که نوازنده بتونه بیشترین راحتی رو حین اجرا تجربه کنه. ویولن ها در سایز های مختلفی مثل (4/4 ، 3/4 و 1/2 و ...) موجود هستند و باید مطابق سن و قد و طول دستان هنرجو اون رو انتخاب کرد. دو نکته مهم که در انتخاب سایز ویولن برای شروع آموزش باید مد نظر قرار بدید رو در زیر میتونید ببینید.
- برای کودکان معمولا از ویولن هایی با سایز 1/4 استفاده میشه
- برای بزرگسالان معمولا ویولن سایز 4/4 پیشنهاد میشه
- نیازی نیست در ابتدا ساز های گران قیمت تهیه کنید همین که ساز با کیفیتی خریداری کنید که صدای استانداردی تولید کنه کافیه
2. آشنایی با اجزای ویولن
ویولن هم مثل بقیه ساز ها از اجزای مختلفی درست شده که کیفیت ساخت هر کدوم از اون ها میتونه در صدای خروجی این ساز تاثیر مستقیم بذاره. قبل از خرید و شروع آموزش این ساز حتما با این اجزا آشنایی پیدا کنید و مهمترین بخش های اون رو بشناسید. در لیست زیر این اجزا رو با جزییات معرفی کردم
- بدنه (Body) : بخش اصلی ساز که از جنس چوب ساخته میشه و وظیفه ی اون طنین صدای ساز هست
- آرشه (Bow) : وسیله ای که با کشیدن اون روی سیم ها نت ها به صدا در میان
- گریف (Fingerboard) : جایی که انگشت گذاری ساز روی این ناحیه انجام میشه
- گوشی ها (Pegs) : از این قسمت برای کوک کردن ساز استفاده میشه
- پایه چانه (Chin Rest) : برای قرار دادن راحت ساز زیر چانه استفاده میشه
- پد شانه (Shoulder Rest) : برای حفظ تعادل ساز روی شانه
3. نحوه در دست گرفتن ویولن
اولین چالشی که در مسیر یادگیری ساز های موسیقی با اون مواجه میشین، نحوه ی در دست گرفتن اون هست که بهش اکول گفته میشه. اکول یا دست گرفتن ساز باید به گونه ای باشه که حین تمرین عضلات درگیر در حالت انقباض یا فشار قرار نگیرن و در عین حال بعد از تمرین احساس خستگی و درد در دستان و سایر اجزای بدن حس نکنید. برای دست گرفتن استاندارد ویولن، بهتره موارد زیر رو رعایت کنید تا تجربه ای دلنشین از نواختن این ساز کسب کنید.
- ویولن رو روی شانه چپ بذارید و برای این کار ترجیحا از شانه گیر استفاده کنید و سپس پانه رو روی چانه گیر ساز قرار بدید
- برای انگشت گذاری باید دست چپ رو روی گریف قرار بدید و بدون فشار زیاد اون رو لمس کنید
- آرشه رو در دست راست بگیرید به گونه ای که انگشتان جای درستی قرار بگیرن و مچ کاملا آزاد باشه
4. تمرین های پایه بدون صدا
کنترل ساز و آرشه از تمرینات پایه ای و مهم نوازندگی ویولن به حساب میاد. شاید اوایل مسیر نگه داشتن اون ها به صورت صحیح و استاندارد با چالش های زیادی همراه باشه اما با تمرینات پایه میتونید این کار رو به بهترین نحو انجام بدید. بعضی تمرینات بی صدا میتونن تو این راه بهتون کمک کنن و قبل از اینکه وارد اجرای نت ها و آهنگ ها بشین میتونین با انجام اون ها، روی اکول دست گرفتن ساز حسابی مسلط بشین.
- آرشه کشی روی سیم ها با تمرکز روی یکنواخت حرکت کردن
- سعی کنید با آرشه کشی روی سیم های مختلف، تعویض سیم رو تمرین کنید
- تمرین قرار دادن انگشت ها روی گریف ویولن بدون فشار زیاد و با تمرکز بالا
5. تئوری پایه و نت خوانی
یادگیری تمام ساز ها نیاز به دانستن الفبای اون داره و الفبای ساز ها تئوری موسیقی هست. با یاد گرفتن تئوری، اسم و محل دقیق نت ها روی ساز رو فرا میگیرید و رابطه ی منطقی بین اون ها رو آموزش میبینید. بدون این دانش، نوازندگی شما خام و بی هدف دنبال میشه و ممکنه در روزهای اول از این سیستم آموزشی نتیجه بگیرید اما در ادامه این شیوه نمیتونه شما رو به هدفی که دنبال میکنید برسونه.
- کلید سل و نت هایی که بر این اساس روی حامل قرار میگیره رو به خوبی فرا بگیرید
- نت های مختلف روی سیم های ویولن رو بر اساس انگشت گذاری ها فرا بگیرید
- ریتم ها و کشش نت های ساده مثل سیاه، سفید و چنگ رو فرا بگیرید. برای آموزش اصولی ریتم از صفر مطلق میتونید دوره های خود آموز ریتم خوانی رو تهیه کنید
- مفهوم میزان و ضرب رو در قطعات موسیقی یاد بگیرید
- علامت هایی که در نت نویسی استفاده میشن مثل (دیز، بمل، بکار و علامت های داینامیکی) رو فرا بگیرید
6. تمرین روی سیم ها بصورت دست باز
اولین تمرین آرشه کشی که در مسیر یادگیری ویولن فرا میگیرید، اجرای سیم ها در حالت باز هستند. یعنی با انگشتان هیچ فشاری به گریف یا صفحه انگشت گذاری وارد نکنید. صدر این تمرین باید آرشه رو روی سیم ها قرار بدین و از پایین به بالا کشش نت های مختلف رو روی اون اجرا کنید.
- در این تمرین هدف کنترل آرشه و حفظ تعادل صدا و درک تعادل بین سیم ها و به طبع نت ها دنبال میشه
- به طور مثال این تمرین رو میتونید برای اجرای نت لا شروع کنید و سیم های دیگر رو کم کم وارد بازی کنید
7. تمرین انگشت گذاری های ساده
بعد از اینکه تمرین های دست باز با آرشه رو انجام دادین، نوبت به انگشت گذاری روی دسته یا گریف ساز میرسه. این تمرین ها معمولا با انگشت گذاری روی سیم های "لا" و "ر" شروع میشه و با قرار دادن انگشت های اول تا سوم روی این سیم ها آغاز میشه. برای مسلط شدن روی انگشت گذاری های ابتدایی روی ویولن میتونید تمرینات ساده ای انجام بدین که در زیر لیست کردم.
- آهنگ های ساده ای انتخاب کنید که ملودی های پیچیده ای ندارن و به راحتی میتونید اون ها رو با انگشت گذاری ساده اجرا کنید
- برای درک بهتر انگشت گذاری صحیح روی این ساز میتونید از چسب های رنگی روی دسته این ساز استفاده کنید
8. تمرین کوتاه روزانه اما پیوسته
بسیاری از هنرجوهای تازه کار گمان میکنن شروع آموزش ساز ویولن باید با تمرینات سنگین و طاقت فرسا پیش بره. اما میتونید با انجام تمرین های کوتاه اما موثر روزانه بین 20 تا 30 دقیقه در دراز مدت به تمام اهدافی که از یاد گرفتن این ساز دارید خواهید رسید. رعایت چند نکته در این مسیر از اهمیت بالایی برخورداره.
- همیشه قبل از شروع تمرین ساز رو کوک کنید
- تمرین ها رو در یک محیط آروم و بی تنش انجام بدین تا تمرکز بالایی در انجام اون ها داشته باشید
- کیفیت صدا رو همیشه در نظر بگیرید و سعی کنید آرام ولی با سونوریته عالی ساز بزنید
- پیشرفت های خود رو همیشه یاد داشت کنید و به مرور اون ها رو بررسی کنید
9. انتخاب معلم خوب یا منابع آموزشی معتبر